~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
............................Σελίδες για την ζωή, το έργο, την αλληλογραφία του συγγραφέα και ταξιδευτή της ζωής, της εφημερίδας "Αρκαδικό Βήμα"......
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

~

 my-tips-collection

Κυριακή, 21 Μαΐου 2017

Συνέντευξη με τον Πήτερ Μπην για τον Νίκο Καζαντζάκη: «Η μεγαλύτερη του αρετή ήταν, νομίζω, η αντοχή του»

Από την Ελένη Γκίκα (*)

Θεωρείται ο σπουδαιότερος Καζαντζακιστής στον κόσμο. Ο καθηγητής Πήτερ Μπην έχει μεταφράσει την «Αναφορά στο Γκρέκο», τον «Φτωχούλη του Θεού», τον «Τελευταίο πειρασμό», μόλις τελείωσε την μετάφραση του «Ζορμπά», και ετοιμάζει τώρα και τις επιστολές του. Ο Καζαντζάκης υπήρξε σπουδαίος επιστολογράφος. Αλλά εκείνο που θα πρέπει κανείς να γνωρίζει γι’ αυτόν, επισημαίνει στην συνέντευξή μας «είναι η αντοχή του συγγραφέα: το πώς, αν και αντιμετώπισε τόσες δυσκολίες, ποτέ δεν έχασε την πίστη του στην αξία του πνεύματος και της πνευματικής ζωής». Ίσως και αυτό ακριβώς να τον κάνει σήμερα τόσο πολύ απαραίτητο, τόσο μεγάλο και τόσο αγαπημένο: «Ο Καζαντζάκης είναι επίκαιρος, κατά τη γνώμη μου, επειδή με τη ζωή του και με τα έργα του μας δείχνει ότι ο διάβολος, αν και σχεδόν παντοδύναμος, δεν καταστρέφει πάντοτε τη ψυχή μας», υπογραμμίζει ο κύριος Μπην.
– Κύριε Μπην, έχετε μεταφράσει στα αγγλικά, αν δεν κάνω λάθος, τρία έργα του Καζαντζάκη -«Ο τελευταίος πειρασμός», «Ο Φτωχούλης του Θεού», και «Αναφορά στον Γκρέκο». Υπήρχαν δυσκολίες όσον αφορά την γλώσσα κατά την μεταφορά; Δεδομένου του ότι η γλώσσα του Καζαντζάκη είναι μια ζωντανή, σχεδόν οργανική γλώσσα…
Ναι, μετέφρασα τρία έργα του Καζαντζάκη πριν από καιρό και τώρα-τώρα μεταφράζω το τέταρτο, «Βίος και πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά». Επίσης, μετέφρασα «Η ζωή εν τάφω» του Μυριβήλη. Το πιο δύσκολο από τα πέντε έργα αυτά, για μένα, ήταν «Η ζωή εν τάφω», όχι τα έργα του Καζαντζάκη, επειδή ο Μυριβήλης χρησιμοποίησε και τούρκικα και μακεδονικά και τη μικτή γαλλική-ελληνική γλώσσα του εχθρικού μετώπου. Όσον αφορά τη γλώσσα του Καζαντζάκη, το πιο δύσκολο έργο για μένα ήταν (είναι) «Βίος και πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά» επειδή συμπεριλαμβάνει αρκετές λέξεις που δε βρίσκονται σε κανένα λεξικό. Από τέτοιες, η «Οδύσσεια» του Καζαντζάκη συμπεριλαμβάνει πιο πολλές από 5.000! Ο Καζαντζάκης ήταν ένας συλλέκτης των λέξεων. Έβαλε τη συλλογή του στο έπος για να μη χαθεί και ύστερα την έβαλε και στο μυθιστόρημα (αλλά όχι 5.000, δόξα σοι ο Θεός!). Πιο γενικά, ο Καζαντζάκης ήταν μερακλής της γλώσσας• έπαιζε με τη σημασία των λέξεων, με τον ήχο τους, με τον ρυθμό των φράσεων.
– Βέβαια, έχω πληροφορηθεί για τα εξαιρετικά σας ελληνικά, και η σύζυγός σας είναι ελληνίδα, τι σηματοδοτεί ο Καζαντζάκης για τους έλληνες και για σας;
Για μένα, αφού είμαι και εγώ ένας μερακλής της γλώσσας, για μένα σηματοδοτεί ο Καζαντζάκης το ανθρώπινο θαύμα του λόγου. Μου αρέσει πολύ κάποιος που παίζει με τη γραμματική, το ρυθμό, ακόμα και με τη σημασία των λέξεων. Ωστόσο, για τους Έλληνες, αμφιβάλλω. Μια πολύ γνωστή Ελληνίδα με προσωπικότητα μου είπε ότι προτιμάει να διαβάζει τον Καζαντζάκη σε μετάφραση παρά στη πρωτότυπη γλώσσα του! Εικάζω ότι η κυρία αυτή δεν ήθελε να αντιμετωπίσει ούτε άγνωστες λέξεις ούτε γλωσσικά παιχνίδια. Υπάρχει όμως στην Ελλάδα αρκετός κόσμος, προπαντός νεαροί, που διαβάζουν τα έργα του Καζαντζάκη (προπαντός τα μυθιστορήματα) για την ηθική τους σοφία.
– Πληροφορήθηκα από τις Εκδόσεις Καζαντζάκη ότι μόλις ολοκληρώσατε τη μετάφραση του Ζορμπά. Για ποιους λόγους θεωρήσατε ότι έπρεπε να μεταφραστεί ξανά στα αγγλικά; Αντιμετωπίσατε δυσκολίες; Πώς και δεν επιλέξατε κάποιο άλλο βιβλίο του Καζαντζάκη να μεταφράσετε; Επιθυμείτε να μεταφράσετε κάποιο άλλο στο μέλλον;
Η αγγλική μετάφραση του «Βίος και πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά» ολοκληρώθηκε από έναν μεταφραστή που δε ήξερε τα ελληνικά. Το κείμενο που χρησιμοποίησε ήταν η προηγηθείσα μετάφραση του μυθιστορήματος στα γαλλικά. Γι’ αυτό η τρέχουσα μετάφραση επαναλαμβάνει όλα τα λάθη της γαλλικής μετάφρασης καθώς και όλες τις παραλείψεις της, κτλ. Φυσικά αντιμετώπισα δυσκολίες, προ παντός οι αθησαύριστες λέξεις που τις ανάφερα νωρίτερα. Υπάρχουν και δύο ακόμα μυθιστορήματα του Καζαντζάκη που μεταφράστηκαν από ανθρώπους που δεν ήξεραν τα ελληνικά: «Ο Χριστός ξανασταυρώνεται» και «Ο Καπετάν Μιχάλης». Από τα τρία, ασφαλώς το «Βίος και πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά» είναι το πιο δημοφιλές• άρα δικαιούται να ξαναμεταφραστεί πρώτα. Νομίζω όμως ότι «Ο Χριστός ξανασταυρώνεται» είναι το πιο σπουδαίο μυθιστόρημα του Καζαντζάκη• έτσι εννοείται ότι θα ήθελα να έχω τη δύναμη μια μέρα να καταπιαστώ μαζί του.


– Πριν περίπου έναν χρόνο ολοκληρώσατε ένα μεγαλειώδες πόνημα στα αγγλικά το βιβλίο Selected Letters of Nikos Kazantzakis. Ποιοι ήταν οι λόγοι που σας παρακίνησαν να το κάνετε; Σε τι πιστεύετε ότι βοηθά μια τέτοια επιστημονική πραγματεία στη ξενόγλωσση βιβλιογραφία;
Σχετικά με τα επίλεκτα γράμματα του Καζαντζάκη που εξέδωσα πρόσφατα στην αγγλική μετάφραση, η Ελένη Καζαντζάκη μου ζήτησε να μεταφράσω «Τετρακόσια γράμματα του Καζαντζάκη στον Πρεβελάκη» και της απάντησα ότι θα προτιμούσα να μεταφράσω μια συλλογή γραμμάτων σε πολλούς παραλήπτες. Συμφώνησε και μου έδωσε συστατικές επιστολές σε πολύν κόσμο. Έτσι πήγαμε με τη γυναίκα μου από σπίτι στο σπίτι μαζεύοντας υλικό. Τα γράμματα που μάζεψα παίρνουν τώρα ένα ολόκληρο μέτρο στο ράφι μου. Ποιός ήταν ο λόγος που με παρακίνησε να καταπιαστώ έτσι με τις επιστολές; Πίστευα (και πιστεύω) ότι ο Καζαντζάκης ήταν ένας από τους καλύτερους επιστολογράφους. Είχε μανία να γράφει γράμματα. Είμαι σίγουρος ότι αν θέλει κανείς να καταλάβει ποιός ήταν αυτός ο άνθρωπος δεν θα μπορέσει να προχωρήσει αν αγνοήσει τα γράμματα.
– Υπάρχουν άξονες στα βιβλία του Καζαντζάκη που θεωρείται συγγενικούς ή αξιακά και άξονές σας;
Ένας άξονας στα βιβλία του Καζαντζάκη που τον θεωρώ συγγενικό είναι η πίστη του ότι μπορούμε να ζήσουμε πνευματικά παρόλο που δεν πιστεύουμε στα δόγματα μιας επίσημης θρησκείας.
– Ο Καζαντζάκης, όλοι γνωρίζουμε τι είναι για μας τους έλληνες, πώς αντιμετωπίζεται από το αγγλόφωνο αναγνωστικό κοινό; Από τους φοιτητές σας;
Είναι αδύνατο να γενικεύει κανείς σχετικά με το πώς αντιμετωπίζεται ο Καζαντζάκης από έναν ολόκληρο κοινό, ή από το σύνολο των φοιτητών ενός πανεπιστημίου. Απ’ την μία μεριά, μπορώ μονάχα να πω ότι οι αγγλόφωνες κριτικές, προ παντός στην Αγγλία, δεν εκτιμούσαν πάρα πολύ τον Καζαντζάκη ως έναν συγγραφέα με μεγάλες καλλιτεχνικές αρετές. Απ’ την άλλη μεριά, θυμούμαι πως στο Covent Garden στο τέλος της όπερας του Martinu πάνω στον «Χριστό ξανασταυρώνεται» όλο το ακροατήριο στάθηκε όρθιο και ζητωκραύγαζε. Σημαίνει αυτό ότι η ηθική δύναμη του Καζαντζάκη μπορεί να φτάσει στο κοινό και να το συγκινήσει.
– Ποια σημεία στο Καζαντζακικό έργο, πιστεύετε, ότι πρέπει ειδικά στις μέρες μας να τύχουν μεγαλύτερης προσοχής;
Πιστεύω ότι στις μέρες μας το σημείο στο καζαντζακικό έργο που πρέπει ― και μπορεί ― να τύχει μεγάλη προσοχή είναι το δικό του θρησκευτικό και πνευματικό όραμα, καθώς ήδη το περιγράφω.
– Και ποια είναι εκείνα τα βασικά που θα πρέπει κάποιος να ξέρει όταν αποφασίσει να έρθει σε επαφή με το έργο του;
Ίσως το βασικό που θα έπρεπε να ξέρει κανείς είναι η αντοχή του συγγραφέα: πώς αν και αντιμετώπισε τόσες δυσκολίες ποτέ δεν έχασε την πίστη του στην αξία του πνεύματος και της πνευματικής ζωής.

– Κατά την γνώμη σας, γιατί ο Καζαντζάκης είναι τόσο επίκαιρος αυτήν εδώ την εποχή;
Ο Καζαντζάκης είναι επίκαιρος, κατά τη γνώμη μου, επειδή με τη ζωή του και με τα έργα του μας δείχνει ότι ο διάβολος, αν και σχεδόν παντοδύναμος, δεν καταστρέφει πάντοτε τη ψυχή μας.
– Κύριε Μπην, θεωρείτε τον Νίκο Καζαντζάκη, περισσότερο στοχαστή, μυθιστοριογράφο, ποιητή… Έχει ασχοληθεί με όλα τα είδη και μάλιστα με τεράστιο πάθος…
Ίσως κάνω λάθος, αλλά δε θεωρώ τον Καζαντζάκη έξοχο ποιητή. Είχε περισσότερη ικανότητα ως πεζογράφος και επιστολογράφος και ταξιδιωτικός συγγραφέας. Ήταν και στοχαστής, αλλά σαν ερασιτέχνης, όχι επαγγελματίας. Η μεγαλύτερη του αρετή ήταν, νομίζω, η αντοχή του.
– Όλο αυτό το ηρωικό, το επικό στοιχείο στον Καζαντζάκη, με την υψηλή αίσθηση της Ελευθερίας και της Ευθύνης, πώς μπορεί να λειτουργήσει σε μια πτωτική, παρακμιακή εποχή;
Η επική, ηρωική προσήλωση του Καζαντζάκη στην Ευθύνη, Ελευθερία, κτλ. (γραμμένες πάντα με κεφαλαίο Ε) είναι ακριβώς αυτό που ο πολύς κόσμος σήμερα δε θέλει πια να τον διαβάζει. Το δικό του πρόσωπο με το οποίο μας μιλάει σήμερα είναι ο Αλέξης Ζορμπάς, όχι ο Καπετάν Μιχάλης.
– Κύριε Μπην, πιστεύετε ότι ο Καζαντζάκης διαβάζοντάς τον ή και ξαναδιαβάζοντάς τον μπορεί να μας αλλάξει τη ζωή;
Έχω λάβει πολλές μαρτυρίες από ανθρώπους που λένε ότι διαβάζοντας τον Καζαντζάκη όταν ήταν 16 χρονώ πίστευαν τότες ότι η δική τους ζωή μπορούσε να πάρει καινούργια και καλύτερη στράτα. Αμφιβάλλω όμως ότι ένας ενήλικος διαβάζοντας για πρώτη φορά τον Καζαντζάκη θα μας έδινε μια παρόμοια μαρτυρία παρόλο που θα εκτιμούσε το πνευματικό όραμα του Καζαντζάκη.
– Μια μικρή παρατήρηση, απ’ ότι θυμάμαι και από τα νιάτα μου, ο Καζαντζάκης ως συγγραφέας είναι συνυφασμένος με την νεότητα και με την εφηβεία, τον απαρνιόμαστε κατόπιν γιατί μας βάζει τον πήχη ψηλά, αποτελώντας – κατά κάποιον τρόπο και τον καθρέφτη που δεν αντέχουμε- αυτό ήταν τελικά ο Καζαντζάκης; Ένας ασυμβίβαστος μέχρι το τέλος;
Ρωτάτε εάν οι νέοι απαρνιούνται τον Καζαντζάκη. Αυτή η λέξη, «απαρνιέμαι», είναι πάρα πολύ δυνατή. Θα έλεγα εγώ, αντιθέτως, ότι ίσως οι νέοι «απομακρύνουνται» περίλυποι από μιαν ασυμβιβαστικότητα που φοβούνται να πλησιάσουν.
– Θεωρητικά είστε ένας από τους πλέον γνωστούς «καζαντζακιστές» του κόσμου. Πιστεύετε ότι υπάρχουν νέοι επιστήμονες που θα μπορούσαν να συνεχίσουν την έρευνα πάνω στη ζωή και το έργο του Καζαντζάκη;
Για πολύν καιρό ο Καζαντζάκης δε μπήκε εύκολα στο πανεπιστήμιο. Δε υπήρχαν επιστήμονες που τον έβαζαν στο επίκεντρο του ενδιαφέροντός τους. Σιγά-σιγά αλλάζει αυτό το περιστατικό. Φαίνεται ότι σε αρκετές χώρες τώρα υπάρχουν επιστήμονες που σπουδάζουν τα έργα του Καζαντζάκη και γράφουν επιστημονικά άρθρα και βιβλία σχετικά.
– Θα μου επιτρέψετε μια κάπως πιο προσωπική ερώτηση; Τι αγαπάτε εσείς προσωπικά στον Καζαντζάκη;
Τι αγαπώ προσωπικώς στον Καζαντζάκη; α΄) την αφοσίωση του στη γλώσσα• β΄) την αντοχή του προς όλα τα παιχνίδια του διαβόλου.
– Μια φράση του που αποτελεί για σας φράση ζωής;
Μια φράση ζωής: Ο διάβολος νικά, αλλά όχι πάντοτε.

Ποιος είναι:
Ο Πήτερ Μπην (Peter Bien) είναι ομότιμος καθηγητής της Αγγλικής και της Συγκριτικής Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο Ντάρτμουθ των ΗΠΑ. Στα δημοσιεύματά του μελετά τη νεοελληνική γλώσσα και τα έργα νεοελλήνων συγγραφέων, όπως ο Καζαντζάκης, ο Ρίτσος και ο Καβάφης. Έχει μεταφράσει στα αγγλικά τρία έργα του Καζαντζάκη -«Ο τελευταίος πειρασμός», «Ο Φτωχούλης του Θεού», και «Αναφορά στον Γκρέκο»- και τη «Ζωή εν τάφω» του Στράτη Μυριβήλη. Επίσης έχει μεταφράσει δύο συλλογές ποιημάτων»
του κρητικού ποιητή Στυλιανού Χαρκιανάκη, καθώς και τη «Σονάτα του σεληνόφωτος» και τον «Φιλοκτήτη» του Γιάννη Ρίτσου. Σε συνεργασία με τη σύζυγό του, τη Χρυσάνθη Γιαννακού, και άλλους, έχει γράψει και μια σειρά εγχειριδίων για τη διδασκαλία της νεοελληνικής γλώσσας. Ήταν ένας από τους ιδρυτές της Εταιρείας Νεοελληνικών Σπουδών της Αμερικής, της οποίας διετέλεσε πρόεδρος δύο φορές και αρχισυντάκτης του επιστημονικού περιοδικού της. Η δίτομη μελέτη του «Καζαντζάκης: Η πολιτική του πνεύματος» μεταφράστηκε στα ελληνικά από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης.
Τώρα τελευταία εξέδωσε μια επιλογή και μετάφραση επιστολών του Καζαντζάκη. Ασχολείται στο παρόν με «Βίος και πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά» που ξαναμεταφράζει στα αγγλικά, χρησιμοποιώντας το ελληνικό κείμενο αντί για μια γαλλική μετάφραση.
___________
(Μέρος της συνέντευξης δημοσιεύθηκε στο Έθνος)

Δευτέρα, 17 Απριλίου 2017

Μια αληθινή φιλία

Του πολύ αγαπημένου μου Γιώργη Ζορμπά – Νίκος Καζαντζάκης 1917

Στο βιβλίο αυτό ο Γιώργος Στασινάκης, πρόεδρος της Διεθνούς Εταιρείας Φίλων Νίκου Καζαντζάκη, πραγματεύεται τη σχέση Καζαντζάκη – Ζορμπά, την ιστορία μιας αληθινής φιλίας. Εξήντα χρόνια από τον θάνατο του μεγάλου Έλληνα λογοτέχνη, και ύστερα από εμπεριστατωμένη έρευνα, παρουσιάζονται άγνωστα στοιχεία για τον θρυλικό Γιώργη Ζορμπά (που έγινε Αλέξης Ζορμπάς στο μυθιστόρημα του Νίκου Καζαντζάκη Βίος και πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά): η γέννησή του στη Μακεδονία, τα ταξίδια και οι περιπέτειές του, η ταφή στα Σκόπια… Επίσης έρχονται στο φως στοιχεία για τη σχέση του με τον Καζαντζάκη, όπως η γνωριμία τους στο Άγιον Όρος, η εκμετάλλευση ενός λιγνιτωρυχείου στη Μεσσηνιακή Μάνη, ο επαναπατρισμός Ελλήνων από τον Καύκασο κ.ά.

Του πολύ αγαπημένου μου Γ. Ζορμπά
Η φιλία τους ήταν βαθιά και αληθινή. Ο Ζορμπάς ανέφερε: «Αφεντικό, άνθρωπο δεν αγάπησα σαν εσένα». Και ο Καζαντζάκης έγραψε: «Αν ήθελα να ξεχωρίσω ποιοι άνθρωποι αφήκαν βαθύτερα τ’ αχνάρια τους στη ψυχή μου, ίσως να ξεχώριζα τον Όμηρο, το Βούδα, το Νίτσε, τον Μπέρξονα και το Ζορμπά […] Ο Ζορμπάς μ’ έμαθε ν’ αγαπώ τη ζωή και να μη φοβούμαι το θάνατο».
Για τον Συγγραφέα: Ο Γιώργος Στασινάκης γεννήθηκε στην Καλαμάτα το 1941 και φοίτησε στο Γαλλικό Κολλέγιο Δελασάλ «Άγιος Παύλος» στον Πειραιά. Σπούδασε στο Μπορντό της Γαλλίας  Πολιτικές Επιστήμες, Νομικά και Δημόσιο Δίκαιο. (…)
Είναι ιδρυτής και πρόεδρος της Συντονιστικής Επιτροπής της Διεθνούς Εταιρείας Φίλων Νίκου Καζαντζάκη (ΔΕΦΝΚ), ενώ κατέχει επίσης τη θέση του αρχισυντάκτη της ετήσιας επιθεώρησης Le Regard crétois και του ενημερωτικού δελτίου Synthesis, που αποτελούν εκδόσεις της ΔΕΦΝΚ. Είναι μέλος της Διεθνούς Ένωσης Γαλλόφωνου Τύπου και ένας από τους σημαντικούς δωρητές του Μουσείου Νίκου Καζαντζάκη στη Μυρτιά της Κρήτης. Έχει δώσει πολλές διαλέξεις και έχει ταξιδέψει με δικά του έξοδα σε ενενήντα έξι χώρες για τη διάδοση του έργου και της σκέψης του Καζαντζάκη σε ολόκληρο τον κόσμο.

Τετάρτη, 5 Απριλίου 2017

Εφημερίδα "Αρκαδικό Βήμα": «Το Μήνυμα του έργου του Οικουμενικού και Πατριώτη Μεγάλου Κρητικού Συγγραφέα και Ποιητή Νίκου Καζαντζάκη»

  ΤΟΠΙΚΟΣ  ΤΥΠΟΣ  
Κυκλοφόρησε το "Αρκαδικό Βήμα" με πρώτο θέμα : 
"Η τοπική κοινωνία της Μεγαλόπολης εκφράζει την αντίθεσή της "Οχι στην κατασκευή και λειτουργία Χώρου Διαχείρισης επικίνδυνων αποβλήτων στη Μεγαλόπολη"
Δείτε ολόκληρη την εφημερίδα στη δ/νση: http://selides-arkadias.blogspot.gr/


Δευτέρα, 27 Μαρτίου 2017

«Το Μήνυμα του έργου του Οικουμενικού και Πατριώτη Μεγάλου Κρητικού Συγγραφέα και Ποιητή Νίκου Καζαντζάκη»

Περίληψη της ομιλίας του Φίλιππου Νικολόπουλου*


Ο Νίκος Καζαντζάκης είναι μεγάλος οικουμενικός και μαζί πατριώτης συγγραφέας.
Οικουμενικός γιατί η πνευματική του αγκαλιά και ο στοχασμός του, όπως αναδεικνύεται μέσα απ’ το πληθωρικό συγγραφικό και ποιητικό του έργο, αγκαλιάζουν όλο τον άνθρωπο κι ακόμη περισσότερο όλο την πλάση (αυτό φαίνεται καθαρά στην «Ασκητική» του που κατά κάποιο τρόπο αποτελεί τον «πνευματικό μπούσουλα» για όλη του τη σκέψη).
Παράλληλα και πατριώτης γιατί θεωρούσε ότι το καθήκον προς την πατρίδα είναι αδιαπραγμάτευτο κι είναι το πρώτο σκαλί στο οποίο πρέπει ν’ ανέβεις καθώς ακολουθείς τη νοερή κλίμακα για την πνευματική και ψυχική σου κορύφωση. Γι’ αυτό και στην «Αναφορά στο Γκρέκο» αναφέρεται σ’ έναν άλλο μεγάλο Κρητικό, τον συμπατριώτη του Δομήνικο Θεοτοκόπουλο και ζητά να τον κρίνει νοερά. Επίσης, όπως και ο ίδιος έλεγε, πάντα στις μετακινήσεις και στα ταξίδια του κρατούσε ένα «σβώλο κρητικό χώμα», ακριβώς γιατί πάντα ένοιωθε δεμένος με την ιδιαίτερη πατρίδα του, την Κρήτη. Το τελευταίο μάλιστα κεφάλαιο της «Αναφοράς», στο οποίο συμπυκνώνει την κοσμοθεωρία του για το ατέλειωτο «Οδυσσεϊκό ταξίδι και τον διαρκή αγώνα να μετατρέπεις τη «γήινη υπόστασή» σου σε «πνέμα», το ονομάζει «Κρητική Ματιά».
Ο Νίκος Καζαντζάκης, «Ο Ασυμβίβαστος», όπως σωστά τον ονομάζει στο ομώνυμο έργο της η σύζυγός του Ελένη Καζαντζάκη, είχε τεράστιο συγγραφικό έργο και πρέπει να προσεγγίζεται κυρίως ως συγγραφέας, ποιητής, και στοχαστής παρά ως συστηματικός φιλόσοφος, ιδεολόγος και επιστήμονας (γιατί στα πρώτα χρόνια της πνευματικής του πορείας είχε συγγράφει και επιστημονικό έργο με τίτλο «Ο Φρειδερίκος Νίτσε εν τη Φιλοσοφία του Δικαίου και της Πολιτείας», που ήθελε να το υποβάλει ως διατριβή για υφηγεσία στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας). Πάνω από όλα αδιάκοπα αναζητούσε περιπέτειες στον κόσμο των ιδεών και μονοπάτια αναφορικά και λυτρωτικά. Ήταν ένας μεγάλος κι ακούραστος ταξιδευτής σε γήινους τόπους αλά και σε τόπους ιδεών και πνευματικών αναζητήσεων. Όπως το λέει κι ο ίδιος στην «Ασκητική» του: «Η ουσία του Θεού μας είναι ο ΑΓΩΝΑΣ».
Ως συγγραφέα πρέπει να τον συλλαμβάνουμε ως μία συνεχή ροή ενός ορμητικού πνευματικού ποταμού και να μην τον ταυτίζουμε μόνον με την α ή β ιδέα του που συναντάμε στα γραπτά του ή τον α ή β ήρωα των μυθιστορημάτων του. Αυτό που μόνιμα τον διακατέχει είναι η υπαρξιακή αγωνία του, η έλξη προς το απόλυτο, η αναζήτηση μιας βαθιάς λυτρωτικής ανάσας. Αν είναι κάποιος ήρωας προς τον οποίο ομοιάζει περισσότερο, αυτός είναι ο Οδυσσέας, αλλά ένας Οδυσσέας, όπως αυτός τον οραματίστηκε και γλαφυρά τον σκιαγραφεί στο τιτάνιο ποιητικό του έργο «Οδύσσεια» από 33.333 στίχους, που το έγραφε πάνω από 10 χρόνια.
Το έργο του δεν είναι μόνον πεζογραφικό (Όφις και Κρίνος, Βραχόκηποι, Σπασμένες Ψυχές, Ο Χριστός Ξανασταυρώνεται, Ο Τελευταίος Πειρασμός, Τόντα-Ράμπα, Ο Καπετάν Μιχάλης, Αλέξης Ζορμπάς, Ο Φτωχούλης του Θεού, Αναφορά στον Γκρέκο κ.ά.), αλλά και ποιητικό (Οδύσσεια, Τερτσίνες, μετάφρ. της Θείας Κωμωδίας του Δάντη, Ο Πρωτομάστορας, μετάφρ. του έργου του Γκ. Χάουπτμαν «Πριν απ’ το Ηλιοβασίλεμα» κ.ά.). Επίσης έγραψε έργα φιλοσοφικά και επιστημονικά, (όπως το προαναφερθέν για τον Φρειδερίκο Νίτσε, την Ασκητική, το Συμπόσιο, μετάφρ. του «Ηγεμόνα» του Μακιαβέλλι, Ιστορία της Ρωσσικής Λογοτεχνίας), πολλά ταξειδιωτικά (Ταξιδεύοντας σε Ισπανία, Αγγλία, Ρωσία, Ιταλία, Αίγυπτο, Σινά, Ιερουσαλήμ, Κύπρο, Μοριά, Ιαπωνία-Κίνα), θεατρικά (πολλές τραγωδίες με θέματα από την αρχαιότητα, όπως Προμηθέας Πυρφόρος, Προμηθέα Δεσμώτης, Προμηθέα Λυόμενος, από το Βυζάντιο, όπως Ιουλιανός ο Παραβάτης, Χριστός, Νικηφόρος Φωκάς, Κων/νος Παλαιολόγοςαπό τους νεότερους χρόνους, όπως Καποδίστριας και από άλλα πνευματικά πεδία, όπως Βούδας, Χριστόφορος Κολόμβος). Έγραψε ακόμη και πολιτικό κείμενο τοΣοσιαλιστικό Μανιφέστο του 1945, όταν τον χρόνο εκείνο ασχολείτο με την πολιτική ως ηγέτης της Σοσιαλιστικής Εργατικής Ένωσης.
Τα «τέσσερα» αποφασιστικά μονοπάτια στο ανηφόρισμά του, όπως ο ίδιος έλεγε, ήταν: Χριστός, Βούδας, Λένιν και Οδυσσέας, ενώ άλλα πρόσωπα που «αφήκαν βαθύτερα τ’ αχνάρια τους στην ψυχή του» ήταν ο Όμηρος, ο Νίτσε, ο Μπερξόν και ο Αλ. Ζορμπάς.
Αν θέλουμε να συμπυκνώσουμε το μήνυμα των έργων του θα πρέπει ν’ αναφερθούμε σ’ αυτό που γράφει στην «Αναφορά στον Γκρέκο», ότι δηλ. «Κάθε άνθρωπος, άξιος να λέγεται υιός του ανθρώπου σηκώνει το σταυρό του κι ανεβαίνει το Γολγοθά του» ή ότι «Αλάκερη η ψυχή του μια κραυγή κι όλο του το έργο σχόλιο πάνω στην κραυγή». Το μήνυμά του τελικά πιο περιεκτικά θα μπορούσε να λογιστεί στο εξής: Μπροστά στο μηδέν να έχεις την παλληκαριά να υψώνεσαι και διαρκώς ν’ αγωνίζεσαι ν’ ανεβαίνεις!
Φίλιππος Νικολόπουλος
Καθηγητής Κοινωνιολογίας, Συγγραφέας


_______________

Σύντομο Βιογραφικό Σημείωμα του  Φίλιππου Νικολόπουλου

Πανεπιστημιακός, στο γνωστικό πεδίο της Κοινωνιολογίας, ποιητής, συγγραφέας και δικηγόρος. Από το 1990 δίδασκε Κοινωνιολογία στο Πανεπιστήμιο της Κρήτης στη Φιλοσοφική Σχολή, στην οποία το 1993 εξελέγη Επίκουρος Καθηγητής. Δίδασκε εκεί μέχρι το 2003, ενώ μετά άρχισε να διδάσκει το ίδιο γνωστικό αντικείμενο, αλλά και μαθήματα Δικαίου, στο Πανεπιστήμιο της Ινδιανάπολης (Πανεπιστημιούπολη Αθηνών) μέχρι το 2013. Το 2008 εξελέγη /τής Καθηγητής Κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Ινδιανάπολης. Από το 2014 είναι μέλος του διδακτικού προσωπικού του Πανεπιστήμιου Webster (Παν/λης Αθηνών). Έχει διατελέσει επίσης επισκέπτης ερευνητής στα Πανεπιστήμια Harvard, Yale, Oxford και London School of Economics και Επισκέπτης καθηγητής στη Σχολή Κοινωνιολογίας του Πανεπιστημίου Λομονόσωφ της Μόσχας. Από το 1994 εκλέγεται μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Επιτροπής Ερευνών επί της Κοινωνιοκυβερνητικής της Διεθνούς Κοινωνιολογικής Εταιρείας.
Ήδη από τα φοιτητικά του χρόνια συμμετέχει στους κοινωνικούς και πολιτικούς αγώνες της χώρας. Από το 1985 μέχρι το 1989 βρισκόταν στην ηγετική ομάδα της Λαϊκής Αγωνιστικής Ενότητας (ΛΑ.Ε.) και αργότερα της Σοσιαλιστικής Ένωσης. Πρωτεργάτης της Οικολογικής Ένωσης Πολιτών και ιδρυτικό στέλεχος της Ριζοσπαστικής Οικολογικής Κίνησης (Ρ.Ο.Κ.). Τον Μάιο του 1989 εντάχθηκε στο ΣΥΝ με ομάδα ριζοσπαστών οικολόγων και συμμετέχει στην ίδρυση του Τμ. Οικολογίας του. Από το 1989 έχει κατέβει πολλές φορές υποψήφιος βουλευτής του ΣΥΝ (Αρκαδία, Κρήτη, Αθήνας).
Έχει διατελέσει Πρόεδρος της Παναρκαδικής Ομοσπονδίας Ελλάδος και αντιπρόεδρος της Ελληνικής Επιτροπής της Διεθνούς Δημοκρατικής Αλληλεγγύης (Ε.Ε.Δ.Δ.Α.). Έχει ενεργό συμμετοχή στο ειρηνιστικό και οικολογικό κίνημα της χώρας.
Έχει γράψει βιβλία και δοκίμια κοινωνιολογικού, φιλοσοφικού και πολιτικού περιεχομένου (Εθνικισμός και Σοσιαλισμός στην Περιοχή της Μεσογείου 1980, Πολιτική Ανάπτυξη και Κοινωνική Δυναμική 1994, Πολιτική Ανάπτυξη και Κοινωνικές Δομές στην Ελλάδα 1944-1974, Η Κοινωνιολογική προσέγγιση του Λογοτεχνικού Έργου, Δοκίμια Κοινωνικής και Πολιτικής Οικολογίας, Η Επαναστατικότητα του Σουρεαλιστικού Κινήματος κ.ά.) όπως και άρθρα και μελέτες σε έγκριτα επιστημονικά περιοδικά. Είναι τακτικός συνεργάτης επιστημονικών περιοδικών και εφημερίδων.
Στο πεδίο της Λογοτεχνίας ασχολείται με την ποίηση, το δοκίμιο, το διήγημα, τις λογοτεχνικές μελέτες και την κριτική βιβλίου. Μεταξύ των άλλων έχει γράψει τις ποιητικές συλλογές Λόγοι και Αντίλαλοι, Και η Ζωή και η Αγάπη; Ομολογίες, Ανάβαση (δύο εκδόσεις), Σπονδές στους Ανέμους, Το Σταυροδρόμι της Θλίψης, Ανένδοτοι Στρατηλάτες. Έχει δημοσιευθεί μεγάλος αριθμός ποιημάτων και δοκιμίων του σε έγκριτα λογοτεχνικά περιοδικά.
Είναι μέλος της Ελληνικής Φιλοσοφικής Εταιρείας, της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών (πρόσφατα εξελέγη Πρόεδρος του Πειθαρχικού της Συμβουλίου), του Επιστημονικού Συμβουλίου του Επιμελητηρίου Περιβάλλοντος και Βιωσιμότητας, μέλος της Ελληνικής Επιτροπής Σπουδών ΝΑ Ευρώπης, μέλος του Δ.Σ. της Εταιρείας Ελληνικής Πολιτιστικής Κληρονομιάς και μέλος του Δ.Σ. της Διεθνούς Βυζαντινής Λέσχης. Επίσης έχει διατελέσει ιδρυτικό μέλος και Διευθύνων Σύμβουλος του Διεθνούς Κέντρου Ιστορικών, Κοινωνικών και Πολιτικών Ερευνών (ΔΙΚΙΠΟΚΕ).

Κυριακή, 26 Μαρτίου 2017

Ο θεατρικός Νίκος Καζαντζάκης


Νίκος Καζαντζάκης - Πολιτιστικό Ίδρυμα Ομίλου Πειραιώς


Το Πολιτιστικό Ίδρυμα Ομίλου Πειραιώς (ΠΙΟΠ), με αφορμή τον εορτασμό της Παγκόσμιας Ημέρας Θεάτρου (27/3) και την ανακήρυξη του 2017 ως Έτους Νίκου Καζαντζάκη, οργανώνει εκδήλωση τη Δευτέρα 27 Μαρτίου (ώρα 18:30), στην έδρα του, στην Πλάκα.
Η εκδήλωση αποσκοπεί να αναδείξει το θεατρικό έργο του Νίκου Καζαντζάκη, επιχειρώντας μια ευρεία «περιήγηση» στην πλούσια θεατρική παρακαταθήκη του κρητικού συγγραφέα. Στο πλαίσιο της εκδήλωσης θα αναγνωστεί το φετινό μήνυμα για την Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου από μέλη της Θεατρικής Ομάδας Ομίλου Πειραιώς. Θα ακολουθήσει η προβολή του οπτικοακουστικού ντοκουμέντου «Νίκος Καζαντζάκης 1883-1957», με την ευγενική παραχώρηση του Μουσείου Καζαντζάκη.
Με ομιλία της, η καθηγήτρια του Τμήματος Θεατρικών Σπουδών του Εθνικού & Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Κυριακή Πετράκου θα αναπτύξει το θέμα «Ο Καζαντζάκης και το θέατρο». Ο δρ Νίκος Μαθιουδάκης, επιστημονικός σύμβουλος των Εκδόσεων Καζαντζάκη, θα μιλήσει με θέμα «Τα θεατρικά πρωτόλεια του Νίκου Καζαντζάκη». Ο σκηνοθέτης και ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Κρήτης κ. Τηλέμαχος Μουδατσάκις θα παρουσιάσει ομιλία με θέμα «Νίκος Καζαντζάκης, Η Μέλισσα. Η περίπτωση του μεγαμεγέθους ήρωος».
Οι ηθοποιοί Αποστόλης Ψαρρός και Μαρία Δασκαλάκη θα διαβάσουν αποσπάσματα από το θεατρικό έργο του Νίκου Καζαντζάκη, Ξημερώνει. Τον συντονισμό της εκδήλωσης θα έχει η κ. Γωγώ Βαρζελιώτη, επίκουρη καθηγήτρια του Τμήματος Θεατρικών Σπουδών του Εθνικού & Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.
Η είσοδος είναι ελεύθερη για το κοινό. Απαραίτητη η κράτηση θέσης στα τηλέφωνα: 
210 3256930 & 210 3256943, καθημερινά 12:00-17:00.
Πολιτιστικό Ίδρυμα Ομίλου Πειραιώς -Αγγέλου Γέροντα 6, Πλάκα -
Τ.: 210 3256922 | www.piop.gr

Πέμπτη, 8 Σεπτεμβρίου 2016

Η ΤΑΙΝΙΑ “ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΑΚΗΣ” ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΣΜΑΡΑΓΔΗ

Γιορτάζοντας τα 60 χρόνια από τον θάνατο του κορυφαίου μας συγγραφέα, μυθιστοριογράφου, δημοσιογράφου, πολιτικού, μουσικού, θεατρικού συγγραφέα, ποιητή, στοχαστή και φιλόσοφου, το 2017, χρονιά που έχει κηρυχθεί ως Έτος Νίκου Καζαντζάκη, θα κυκλοφορήσει στους κινηματογράφους η πολυαναμενόμενη ταινία του Γιάννη Σμαραγδή, «Νίκος Καζαντζάκης».